Wat zijn de 9 pijnpunten bij fibromyalgie?
Bij fibromyalgie zijn er negen specifieke pijnpunten, ook wel tenderpoints genoemd, verspreid over het lichaam. Dit zijn gevoelige plekken in spieren en bindweefsel die bij druk een pijnreactie geven. Ze bevinden zich op vaste locaties, van de nek en schouders tot de knieën en heupen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over pijnpunten bij fibromyalgie, van oorzaken tot behandeling.
Wat is fibromyalgie en wat zijn de kenmerken?
Fibromyalgie is een chronische aandoening waarbij het zenuwstelsel pijnsignalen versterkt, waardoor je overal in het lichaam pijn ervaart zonder dat er sprake is van weefselschade. De aandoening treft vaker vrouwen dan mannen en gaat vrijwel altijd gepaard met vermoeidheid, slaapproblemen en verhoogde gevoeligheid voor aanraking.
De kenmerken van fibromyalgie gaan verder dan pijn alleen. Mensen met fibromyalgie beschrijven de pijn vaak als een brandend, kloppend of stijf gevoel dat door het hele lichaam trekt. Daarnaast zijn er veelvoorkomende bijkomende klachten:
- Aanhoudende vermoeidheid, ook na een nacht slapen
- Concentratieproblemen en geheugenproblemen, ook wel “fibro-mist” genoemd
- Hoofdpijn en migraine
- Prikkelbare darmen en buikklachten
- Verhoogde gevoeligheid voor geluid, licht en temperatuur
- Stijfheid, met name in de ochtend
De aandoening is niet zichtbaar op een bloedtest of scan, wat de diagnose complex maakt. Artsen stellen de diagnose op basis van de klachtengeschiedenis en het testen van gevoelige pijnpunten op het lichaam. Fibromyalgie is geen progressieve ziekte, wat betekent dat het lichaam niet verder beschadigt, maar de klachten kunnen wel sterk wisselen in intensiteit.
Wat zijn de 9 pijnpunten bij fibromyalgie?
De negen pijnpunten bij fibromyalgie, de zogenoemde tenderpoints, zijn vaste locaties op het lichaam die bij lichte druk een duidelijke pijnreactie geven. Ze liggen altijd symmetrisch, dat wil zeggen aan beide kanten van het lichaam. Vroeger gebruikten artsen deze punten als diagnostisch criterium; tegenwoordig spelen ze nog steeds een rol bij het herkennen van fibromyalgiesymptomen.
De negen pijnpuntlocaties zijn:
- Achterhoofd: aan de basis van de schedel, waar de nekspieren aanhechten
- Onderste halswervels: aan de voorkant van de nek, ter hoogte van de zesde en zevende nekwervel
- Trapezius: het midden van de bovenste schouderbladspier
- Supraspinatus: boven het schouderblad, bij de aanhechting van de spier
- Tweede rib: de overgang tussen rib en borstbeen, iets opzij van het midden
- Laterale epicondyl: de buitenkant van de elleboog, net onder het gewricht
- Heup: de bovenste buitenkant van de bil, in het spierweefsel van de grote bilspier
- Knie: de binnenkant van de knie, net boven het gewricht
- Groot trochanter: de buitenkant van het heupbeen, bij de aanhechting van de heupspieren
Al deze fibromyalgiepijnpuntlocaties bevinden zich in spieren, pezen of het bindweefsel rondom gewrichten. Ze zijn niet zichtbaar of voelbaar als knobbels, maar reageren wel direct op druk. Bij mensen zonder fibromyalgie veroorzaakt dezelfde druk op die plekken nauwelijks ongemak.
Hoe ontstaan pijnpunten bij fibromyalgie?
Pijnpunten bij fibromyalgie ontstaan door een verstoorde pijnverwerking in het centrale zenuwstelsel. Het zenuwstelsel raakt als het ware overgevoelig en versterkt pijnsignalen die bij gezonde mensen geen of nauwelijks pijn zouden veroorzaken. Dit noemen onderzoekers centrale sensitisatie.
Bij centrale sensitisatie reageren de zenuwbanen in het ruggenmerg en de hersenen overdreven sterk op prikkels. Een lichte aanraking of druk op een tenderpoint wordt door het brein geregistreerd als een sterke pijnprikkel. Dit verklaart waarom fibromyalgiepijn zo wijdverspreid voelt en waarom de pijnpunten bij fibromyalgie zo gevoelig zijn voor zelfs geringe druk.
Wat de centrale sensitisatie in gang zet, verschilt per persoon. Factoren die een rol spelen zijn onder andere:
- Langdurige stress of traumatische ervaringen
- Slaapgebrek en verstoord slaapritme
- Eerdere infecties of lichamelijke aandoeningen
- Genetische aanleg voor een verhoogde pijngevoeligheid
- Emotionele belasting en aanhoudende spanning in het lichaam
Het is belangrijk te begrijpen dat de pijn bij fibromyalgie reëel is, ook al is er geen zichtbare schade aan spieren of gewrichten. De pijn komt voort uit een veranderde werking van het zenuwstelsel, niet uit ontsteking of slijtage.
Wat is het verschil tussen pijnpunten en triggerpoints?
Pijnpunten bij fibromyalgie en triggerpoints zijn twee verschillende verschijnselen. Tenderpoints geven pijn op de plek zelf bij druk, terwijl triggerpoints uitstralende pijn veroorzaken naar andere delen van het lichaam. Dit onderscheid is relevant voor de juiste diagnose en behandeling.
Een tenderpoint, zoals bij fibromyalgie, is een gevoelige plek die pijn geeft precies waar je drukt. De pijn blijft lokaal. Een triggerpoint, ook wel myofasciaal pijnpunt genoemd, is een gespannen knoop in de spier die bij druk pijn uitstraalt naar een ander gebied. Zo kan een triggerpoint in de nek pijn veroorzaken in het hoofd of de arm.
Mensen met fibromyalgie kunnen ook triggerpoints hebben, maar dat zijn aparte verschijnselen. De combinatie maakt de fibromyalgiepijn soms extra complex en moeilijk te onderscheiden. Een therapeut of arts met kennis van beide patronen kan beter beoordelen wat er speelt en hoe de behandeling eruit moet zien.
Kan massage helpen bij fibromyalgie pijnpunten?
Ja, massage kan bij fibromyalgiepijnpunten verlichting bieden, mits de behandeling zacht en afgestemd is op de gevoeligheid van de cliënt. Fibromyalgie massage richt zich niet op diepe druk, maar op ontspanning van het zenuwstelsel, verbetering van de doorbloeding en vermindering van spierspanning.
Onderzoek en praktijkervaring laten zien dat regelmatige, zachte massage bij fibromyalgie kan bijdragen aan:
- Vermindering van pijnintensiteit op de tenderpoints
- Betere slaapkwaliteit
- Vermindering van stresshormonen zoals cortisol
- Een gevoel van meer controle over het eigen lichaam
- Minder spierspanning rondom de gevoelige pijnpunten
Belangrijk bij fibromyalgiebehandeling via massage is dat de druk laag blijft. Te veel druk op de tenderpoints kan de pijn juist verergeren. Technieken zoals ontspanningsmassage, lymfedrainage en voetreflexmassage worden vaak als prettig en helpend ervaren door mensen met fibromyalgie. Een masseur die werkt met fibromyalgiecliënten stemt de behandeling altijd af op de dag en de gevoeligheid van dat moment.
Hoe KIOM Opleidingen helpt bij fibromyalgie en massage
Als masseur wil je cliënten met fibromyalgie goed kunnen helpen. Dat vraagt om specifieke kennis van het zenuwstelsel, pijngevoeligheid en de juiste aanpak per cliënt. Bij ons leer je precies dat: werken met aanraking op een manier die veilig, doordacht en effectief is, ook bij gevoelige doelgroepen zoals mensen met fibromyalgie.
Wat wij bieden voor masseurs die zich willen verdiepen:
- Praktijkgerichte opleidingen waarbij je leert omgaan met klachten zoals chronische pijn, vermoeidheid en spierspanning
- Modules in voetreflexmassage, lymfedrainage en ontspanningsmassage, technieken die goed aansluiten bij de behandeling van fibromyalgieklachten
- Kleine groepen en persoonlijke begeleiding zodat je leert reflecteren op je eigen aanpak en die aanpast aan de cliënt voor je
- Geaccrediteerde certificaten erkend door beroepsverenigingen, waardoor jouw behandelingen in aanmerking kunnen komen voor gedeeltelijke vergoeding via de zorgverzekeraar
- Ervaren docenten met jarenlange praktijkervaring in het werken met uiteenlopende klachtenbeelden
Wil jij als masseur leren werken met cliënten die chronische pijn ervaren? Bekijk ons volledige aanbod massage opleidingen en ontdek welke opleiding of cursus bij jouw niveau en doelen past.
Wanneer moet je een arts raadplegen bij fibromyalgie klachten?
Je raadpleegt een arts bij fibromyalgieklachten wanneer de pijn wijdverspreid is, langer dan drie maanden aanhoudt en gepaard gaat met aanhoudende vermoeidheid of slaapproblemen. Een arts kan andere oorzaken uitsluiten en de diagnose fibromyalgie stellen of verwijzen naar een specialist.
Ga zeker naar een arts als je de volgende signalen herkent:
- Pijn op meerdere plekken in het lichaam die niet verbetert met rust
- Extreme vermoeidheid die je dagelijks functioneren beperkt
- Slaap die niet herstelt, ook na een volledige nacht
- Concentratieproblemen die toenemen
- Nieuwe klachten zoals gewrichtszwelling, koorts of onverklaard gewichtsverlies
Gewrichtszwelling, koorts of plotseling gewichtsverlies zijn geen typische fibromyalgiesymptomen en vragen altijd om medisch onderzoek om andere aandoeningen uit te sluiten. Fibromyalgie wordt vastgesteld door uitsluiting; een arts kijkt eerst of er geen reumatische aandoening, schildklierprobleem of andere oorzaak aan de klachten ten grondslag ligt.
Massage en andere ondersteunende behandelingen zijn een waardevolle aanvulling, maar vervangen medische begeleiding niet. Werk je als masseur met cliënten die fibromyalgie hebben, stem dan altijd af met de behandelend arts of specialist van de cliënt. Zo werk je veilig en doelgericht aan verlichting van de fibromyalgiepijn. Heb je vragen over onze opleidingen? neem dan gerust contact met ons op.
